شفاف سازی و پایدارسازی آبمیوه کنسانتره

داوودآبادی همچنین گفت: «استقبال ایرانیان از این محصولات به ‌دلیل شهرت نام آن­ها و بسته‌بندی‌های گوناگون و زیبایی که دارند، بسیار بیشتر از محصولات داخلی­ست.»

او گفت: «با اشاره به کیفیت بالای آبمیوه‌های داخلی در مقایسه با محصولات مشابه خارجی به‌ رغم قیمت یکسان آن­ها، اظهار داشت: «کارخانه‌های داخلی سالانه دو میلیارد پاکت آلومینیومی دو لایه (دوی‌پک) و 500 میلیون پاکت کاغذی سه ‌لایه (تتراپک) آبمیوه و کنسانتره تولید می‌کنند.»

او ادامه داد: «عدم پرداخت به ‌موقع تسهیلات به تولیدکنندگان آبمیوه و کنسانتره، افزایش قیمت مواد اولیه در آغاز هر سال و همچنین بالا بودن نرخ بهره بانکی مانع از فعالیت مناسب کارخانه‌های تولیدی داخلی کشور می‌شود.»

داوودآبادی تاکید کرد: «نرخ 14 درصدی تسهیلات بانکی در کشور ایران که با هزینه‌های جانبی، برای تولیدکنندگان بخش صنعت به 18 تا 24 درصد نیز می‌رسد، در کشورهای دیگر تنها بین چهار تا شش درصد است.»

او گفت: «با توجه به این‌ که آبمیوه و کنسانتره تولیدی برخی از تولیدکنندگان داخلی نیز همانند محصولات خارجی از کیفیت بالایی برخوردار نیست؛ لازم است با حمایت دولت نسبت به افزایش کیفیت و بسته‌بندی مناسب این محصولات اقدام شود.»

او از تعطیلی تعدادی از کارخانه‌های بزرگ تولیدکننده آبمیوه و کنسانتره در آینده­ی نزدیک خبر داد و افزود: «هم‌ اکنون برخی از تولیدکنندگان موفقی که علاقه وافری به تولید آبمیوه و کنسانتره داشتند، به‌دنبال مشتری برای فروش کارخانه‌های خود هستند.»

بر اساس آمار گمرک، در نه ماهه­ی امسال 40 هزار و 353 تن آبمیوه و کنسانتره به ارزش بیش از 258 میلیارد ریال از کشور ایران صادر شده که در مقایسه با دوره مشابه سال گذشته از نظر وزنی 3/27 درصد و از نظر ارزش 3/22 درصد افزایش داشته؛ اما در مورد واردات این محصول در وب‌سایت گمرک آماری یافت نشد.

«ولی‌الله داوودآبادی»، دبیر کمیته­ی صنایع آبمیوه، کنسانتره، کمپوت و کنسرو فراکسیون صنایع غذایی، در مجمع سالانه­ی انتخاب اعضای هیات مدیره­ی انجمن صنایع کنسانتره و آبمیوه با بیان این مطلب گفت: «حمایت دولت به بهبود وضعیت تولید و اشتغال‌زایی این صنعت منجر خواهد شد. 30 سال قبل تنها یک تولیدکننده­ی آبمیوه در کشور وجود داشت، اما اکنون این تعداد به 70 واحد تولید کنسانتره و آبمیوه رسیده است و میزان تولید سالانه­ی این محصولات حدود 80 هزار تن است که 60 درصد آن صادر می‌شود.»

مقایسه­ی میزان تولید و مصرف آبمیوه­ی ایران با کشورهای پیشرفته نشان می‌دهد که اختلاف سرانه­ی مصرف آبمیوه ایران با این کشورها بالاست.

داوودآبادی عضو هیات مدیره­ی کنفدراسیون صنعت ایران در همین حال فرسودگی ناوگان حمل و نقل و ورود غیرقانونی محصولات خارجی را از جمله مهم‌ترین مشکلات این صنایع در سال‌های اخیر عنوان کرد و افزود: «متاسفانه ورود غیرقانونی محصولات خارجی سبب ایجاد رقابت‌های ناسالم در بازار این محصولات شده است.» وی تصریح کرد: «تعرفه­ی 30 درصدی برای واردات پاکت‌های آبمیوه نیز سبب کاهش توان رقابت با محصولات خارجی شده است.»

داوودآبادی خواستار حذف این تعرفه شد و اضافه کرد: «تعرفه­ی 300 درصدی ترجیحی اتحادیه­ی اروپا برای محصولات ایرانی نیز رقابت صادرکننده‌ها در بازار اروپا را با مشکل مواجه کرده است. این در حالی­ست که این تعرفه برای کشورهایی نظیر ترکیه اعمال نمی‌شود.»

مزیت ایران در کنسانتره­ی سیب و انگور

اما نکته­ی قابل توجه دیگر، ورود چین به بازار کنسانتره­ی آبمیوه در سال‌های اخیر و ارایه­ی محصولاتی با قیمت نازل است که موجب افت قیمت این محصولات و کاهش توان صادراتی شده است. مساله‌ای که گریبانگیر بسیاری از صنایع در سال‌های اخیر شده و تعدادی از تولیدکننده‌ها در کشورهای مختلف را به مرز ورشکستگی رسانده است. حتا تعرفه­ی 75 درصدی برای واردات کنسانتره­ی پرتقال چین نیز نتوانست بر این مشکل غلبه کند. البته در این میان سال گذشته بروز نوسان در برابری نرخ یوآن و دلار باعث شد تا قیمت کنسانتره­ی پرتقال چین اندکی افزایش یابد و این مساله تا حدودی به نفع رقبا تمام شد. با این حال ایران هنوز در محصولاتی نظیر کنسانتره­ی سیب و انگور مزیت دارد. اما به نظر می‌رسد که در صورت فقدان توجه به نیازهایی نظیر بازسازی باغ‌های مرکبات، تقویت سیستم حمل و نقل، حل مشکلات تعرفه‌ای، جلوگیری از قاچاق این محصولات، این مزیت نیز شکننده خواهد بود. گزارش‌ها حاکی­ست که چینی‌ها با احداث باغ‌های سیب که از ترشی و اسیدیته­ی مطلوبی برای تولید کنسانتره (شبیه به کنسانتره­ی سیب تولید ایران) برخوردارست و احتمالاً تولید آزمایشی این باغ‌ها از سال آینده­ی میلادی آغاز خواهد شد، سعی در ورود به این عرصه را دارند.

افزایش قیمت مواد اولیه­ی تولید کنسانتره

«موسی شمس­مولوی»، عضو هیات مدیره­ی انجمن صنایع کنسانتره و آبمیوه ایران نیز با اشاره به افزایش قیمت مواد اولیه­ی تولید کنسانتره سیب در سال جاری، اظهار کرد: «قیمت سیب حدود 15 درصد و قیمت ژلاتین و آنزیم‌های مورد نیاز نیز حدود 35 درصد افزایش یافته است.» (ژلاتین یکی از مواد اولیه و اصلی مورد نیاز صنعت کنسانتره است و برای تصفیه و فیلتراسیون کاربرد دارد.) او گفت: «بیشتر ژلاتین مورد نیاز از پاکستان وارد می‌شود و در هنگام واردات (برای تایید سلامت آن) از سوی مسوولان سفارتخانه­ی ایران و انجمن‌های ذی‌ربط مورد بازرسی و کنترل قرار می‌گیرد.» شمس مولوی به مشکلات ایجاد شده در زمینه­ی واردات ژلاتین در سال جاری اشاره کرد و افزود: «امسال وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز اعلام کرده که باید دو نماینده­ی این وزارتخانه از کارخانه‌های تولید ژلاتین در کشورهای دیگر نظارت داشته‌باشند، در حالی که بازدید‌های لازم از سوی مسوولان مربوطه در سفارتخانه‌ها انجام می‌گیرد.» او صادرات کنسانتره سیب و انار را بالاتر از سایر محصولات عنوان کرد و یادآور شد: «باوجود افزایش قیمت مواد اولیه­ی تولید آبمیوه، نرخ دستمزد و هزینه‌های تولیدی، اما قیمت این محصولات از چهار سال گذشته تاکنون تغییر چندانی نکرده است.»

شمس مولوی تصریح کرد: «30 درصد قیمت نهایی آبمیوه تحت تاثیر شکر قرار دارد و متاسفانه قیمت این محصول در سال‌های اخیر دچار نوسان‌های مختلفی شده است.»

البته نوسان‌های قیمت شکر در سال‌های اخیر صنایع پرمزیت دیگری نظیر شیرینی و شکلات را نیز متاثر کرده است. او همچنین در بیان مشکلات صادرات این صنایع گفت: «متاسفانه به حمل و نقل دریایی و ریلی با توجه به ارزانی، دسترسی مناسبی نداریم و حمل و نقل محصولات این صنعت بیشتر به صورت جاده‌ای صورت می‌گیرد و با توجه به قیمت سوخت و تعرفه­ی کشورهای عبوری توان رقابتی تولید‌کننده‌ها کاهش یافته است.» به هر حال در سال‌های گذشته حدود 90 درصد کل محصولات تولیدی کشور در صنعت آبمیوه و کنسانتره صادر می‌شد، اما به دلایل مختلفی که ذکر شد این رقم هم‌اکنون به 60 درصد رسیده است. با توجه به اعداد و ارقام مذکور به نظر می‌رسد که تولیدکننده‌ها راهی جز کاهش قیمت تمام‌شده و افزایش فروش این محصولات در بازار داخلی را نخواهند داشت.

پرویز امانیان – روزنامه­ی سرمایه